Elektrikli arabalar sanıldığı gibi çevreci mi? Elektrikli arabanın özellikle batarya üretiminde ve batarya ömrünü doldurduğunda çevreye zarar vermesi mümkün mü? Bu sorular bir çok çevreci insanı meşgul etmektedir.
Elektrikli arabaların bataryalarının dönüşümü çevreci yönünün de en önemli unsurlarından biri. Ömrünü doldurmuş bir bataryanın çöpe gitmesi demek; sıfırdan yeni bir bataryanın üretilmesi, bu üretim sürecinde de oluşan karbon emisyonu miktarının bir kez daha tekrarlanması ve kullanışmış bataryanın depolandığı veya atıldığı yerde çevreye zarar vermesi demektir. Bu yüzden elektrikli araçların bataryalarının dönüştürülmesi konusu oldukça önemlidir.
Elektrikli araba bataryaları veya pillerini geri dönüştürmek mümkün mü? Baştan cevap verelim, EVET elektrikli arabaların bataryalarını dönüştürmek mümkündür. Günümüzde elektrikli araba bataryaları dönüştürülmektedir. Peki elektrikli araba batraya geri dönüşümü nasıl yapılmaktadır?
Öncelikli olarak elektrikli araba, otomobil ve çeşitli araçların batarya ömürleri sanıldığı gibi kısa değildir. Yapılan en temel hata elektrikli araçlardaki bataryaları, telefon, tablet ve bilgisayarlardaki bataryalarla kıyaslamaktır. Telefon ve bilgisayar bataryaları kullanıma bağlı olarak üç yıl gibi bir süre içinde performans kaybı yaşamaktadır. Bu durum pek çok kişide elektrikli arabalarda da kısa sürede batarya performansının düşeceği kaygısı oluşturmaktadır. Fakat bu düşünce doğru değildir.
Elektrikli otomobil bataryalarının genel olarak yaklaşık 20 yıl kullanılabileceği düşünülmektedir. Pek çok elektrikli araba markası 7-8 sene gibi sürelerde batarya garantisi vermektedir. Garantisi süresinin sona ermesi de bataryanın bitmesi anlamına gelmemektedir. Garanti sonrasında da elektrikli araba batarayası kullanımı devam etmektedir.
Elektrikli araba bataryaları yaygın olarak lityum iyon teknolojisine dayanmaktadır. Lityumun dışında kobalt, manganez, nikel, çelik, grafit ve alüminyum gibi malzemeler de bataryalarda kullanılmaktadır. Geri dönüşüm; bu malzemelerin pillerden ayrıştırılıp yeniden kullanılmasıyla olmaktadır. Bunun için piller parçalanır ve metal içeren bölümleri ayrılır. Değerli metallerin ayrıştırılabilmesi için yüksek ısı gerektiren bir işlem ya da kimyasal çözeltiler kullanılır. Bataryalardaki kullanılmış değerli malzemeler, ayrıştırma ile yeniden kullanılmak üzere hammadde haline getirilir. Geri dönüşüm ile kullanılmış madenlerin kazanım oranı yaklaşık %95’tir. Böylece yeni bir batarya üretimi için yeniden aynı oranda maden üretimine ve bu süreçte karbon emisyonu miktarını artırmaya gerek kalmaz.
Uzun yıllar kullanılmış bir elektrikli araba bataryası artık arabaya güç vermek için kullanılmayacak olsa bile daha az enerji yoğunluğu gerektiren uygulamalar için iyi bir seçenek olabilir. Hollanda Amsterdam’da kullanım ömrü dolmuş 148 elektrikli araç bataryası, Johan Cruijff Arena’da 3 megavatlık elektrik enerjisini depolamak için kullanılmaktadır. Bu uygulama, yenilenebilir enerjinin depolanmasında kullanılmış bataryaların iyi bir çözüm olduğunu göstermektedir.
CATL batarya üretim firması, batarya hücrelerindeki lityum, nikel, mangan, kobalt gibi malzemeleri yüksek saflıkla geri dönüştürebilmek için hücre parçalama ve hidrometalurji yöntemleri üzerine çalışmaktadır. CATL, satın aldığı Brunp firması aracılığıyla yılda 300.000’e yakın elektrikli otomobil bataryasını geri dönüştürmektedir.
Lityumda geri kazanım oranını %96,5 olarak açıklayan CATL, nikel, mangan ve kobaltta ise %99,6 geri dönüşüm sağlayabilmektedir. Zamanla elektrikli araç bataryası üretiminde geri dönüştürülmüş batarya malzemesi kullanımının hızla artması beklenmektedir.
